اسد الله معطوفى
871
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
مجلل و پركار هستند . قسمت نيمهاشرافى را بايد در حاشيه جنوبى و جنوب غربى بقعه دانست . سنگها در اينجا كوچكتر ، كمكارتر و كموزنتر هستند . و بخش معمولى هم بطور پراكنده در جنوب غربى و غرب گنبد و بارگاه واقع شدهاند . 3 - قديمىترين سنگها متعلق به عصر تيمورى و در يك مورد تاريخ 877 ه بر روى آن حك گرديده است . بنابراين احتمال اينكه نخست در عصر تيموريان جماعت كوچكى از شيعيان در حد روستا در اينجا مىزيستند و بعدها قزلباشها هم بر جمعيت آنها اضافه شدند ، بسيار زياد است . سنگهاى عصر تيمورى بيشتر در سمت جنوب بقعه قرار گرفتهاند . 4 - مورد بسيار جالب و درخور توجه آن است كه بر روى قبور مخصوصا نوع اشرافى آن تپههاى بلند و پهن كه گاه 6 * 6 متر طول و عرض و دو متر ارتفاع دارند درست كرده و سپس سنگ مزار را بر روى آنها نهادهاند . در تصويرهاى ارائهشده اين مسئله به خوبى پيداست . 5 - در شرايط فعلى حدود 80 سنگ مزار را در سطح اين قبرستان وسيع و بزرگ مىتوان ديد كه متاسفانه حدود 50 سنگ آن متلاشى و يا نيمهمتلاشىاند . 6 - جنس سنگها همگى كوهستانى ، يعنى از بدنه كوههاى سنگى با پتك و قلمهاى مخصوص جدا شدهاند . ولى سنگهاى نيمهاشرافى اكثرا از نوع رسوبى و لايهلايه كوهستانى هستند و به همين دليل هم سنگهاى فرسوده و متلاشىشده بيشتر در بخش جنوبى و جنوب غربى گورستان ديده مىشوند . 7 - در كنكاش بر روى سطح اين گورستان ، نگارنده با مشاهده حدود 40 سنگ قبرى كه فقط 5 تا 10 سانتيمتر سر آنها از سطح زمين بيرون بود ، به اين نتيجه قطعى رسيد كه با توجه به وسعت آن ، بايد حداقل بيش از 200 سنگ مزار ارزشمند در دل خاك دفن شده باشند . كندوكاو و بيرون آوردن اين سنگها مىتوانند بسيارى از تاريخ نامشكوف منطقه را آشكار نمايند . 8 - بقعه و بارگاه آن در حاشيه راست جاده گرگان - بندر تركمن ( 6 كيلومترى شمال غرب سه راهى يساقى ) واقع و گورستان آن به وسعت حدود 10 هكتار دور در دور آن قرار گرفته است . 9 - بر روى مرقد درون بقعه ، صندوقى چوبى قرار دارد كه داراى كتيبه باارزشى است . تصوير اين صندوق را نيز ارائه دادهايم .